Historia: Okres II wojny światowej

Historia: Okres II wojny światowej

Po wybuchu II wojny światowej w 1939 roku wieś Netsche (Nieciszów) przeszła na tryb funkcjonowania w warunkach gospodarki wojennej. Mężczyźni w wieku poborowym z gminy wiejskiej oraz z terenu majątku byli sukcesywnie wcielani do Wehrmachtu i wysyłani na fronty – początkowo zachodni, a od 1941 roku przede wszystkim wschodni. Do rodzin w wiosce zacząć trafiać pierwsze oficjalne zawiadomienia o poległych i zaginionych żołnierzach.

Gospodarka wojenna i praca przymusowa

Odpływ męskiej siły roboczej postawił lokalne rolnictwo w trudnej sytuacji. Aby utrzymać produkcję żywności, nakładaną przez pruski Urząd Wyżywienia i Rolnictwa (Ernährungsamt Oels), w majątku ziemskim (Rittergut Netsche) oraz w większych gospodarstwach kmiecych skierowano do pracy robotników przymusowych – głównie cywilów z okupowanej Polski (Zivilarbeiter) oraz jeńców i przesiedleńców ze Związku Radzieckiego. Wieś realizowała obowiązkowe dostawy zbóż, ziemniaków, mleka oraz żywca rzeźnego na potrzeby zaplecza wojskowego i pobliskiej Oleśnicy.

Dramatyczny styczeń 1945 roku – Ewakuacja i Front

Najtrudniejszy moment w wielowiekowych dziejach dawnego Netsche nadszedł w drugiej połowie stycznia 1945 roku, wraz z rozpoczęciem przez Armię Czerwoną ofensywy zimowej (operacja wiślańsko-odrzańska).

  • 20–22 stycznia 1945 r.: Na rozkaz władz cywilnych i wojskowych powiatu oleśnickiego ogłoszono natychmiastową ewakuację ludności cywilnej. Mieszkańcy Netsche spakowali swój dobytek na wozy konne i wraz z tysiącami innych uchodźców wyruszyli w trudnych, zimowych warunkach na zachód – w stronę Świdnicy, Wałbrzycha i Kotliny Jeleniogórskiej.
  • 24–25 stycznia 1945 r.: W rejonie Oleśnicy i sąsiednich wsi doszło do pęknięcia niemieckiej linii obrony. Oddziały radzieckie (m.in. z 53. Brygady Pancernej Gwardii) zajęły opustoszałą w większości wieś. W trakcie działań wojennych i bezpośrednio po nich część zabudowań gospodarczych oraz majątkowych uległa zniszczeniu i dewastacji.

Na miejscowym cmentarzu ewangelickim w Nieciszowie na przełomie lat 1944/1945 dokonano ostatnich pochówków – kończąc tym samym wielowiekowy, niemieckojęzyczny okres w dziejach miejscowości.

Początek nowej rzeczywistości (1945–1946)

Wiosną 1945 roku na mocy ustaleń konferencji poczdamskiej teren Śląska przeszedł pod władanie administracji polskiej. Do opustoszałego Nieciszowa zacząć napływać pierwsi polscy osadnicy, reemigranci oraz przesiedleńcy z Kresów Wschodnich (m.in. z Wileńszczyzny i Lwowskiego) oraz Polski Centralnej. Urzędowym rozporządzeniem dotychczasową nazwę Netsche zastąpiono tradycyjną, historyczną nazwą Nieciszów, otwierając zupełnie nowy rozdział w historii naszej miejscowości.